Disleksi, özellikle çocukluk döneminde fark edilen ve okuma-yazma becerilerini etkileyen özgül bir öğrenme güçlüğüdür. Toplumda yaygın olarak görülmesine rağmen disleksi hakkında pek çok yanlış inanış bulunmaktadır. Bu yanlış bilgiler, hem çocukların hem de yetişkinlerin eğitim süreçlerini olumsuz yönde etkileyebilmektedir.
Disleksi, nörogelişimsel bir farklılık olarak tanımlanır ve temel olarak okuma, yazma ve heceleme becerilerinde yaşanan güçlüklerle kendini gösterir. Dünya genelinde milyonlarca insanı etkileyen bu durum, ne yazık ki sıklıkla yanlış anlaşılmakta ve basite indirgenmektedir. Bu nedenle “disleksi nedir?” sorusuna yanıt ararken, çoğu zaman “disleksi ne değildir?” sorusuna odaklanmak çok daha aydınlatıcı olmaktadır.
Disleksi Nedir?
Disleksi bireyin zekâ düzeyi normal veya normalin üzerinde olmasına rağmen, okuma, yazma ve heceleme becerilerinde yaşadığı güçlüklerle tanımlanan nörogelişimsel bir öğrenme farklılığıdır.
Disleksi bir hastalık değildir ve kişinin zekâ kapasitesiyle doğrudan ilişkili değildir. Genellikle okul çağında fark edilir ve erken dönemde sağlanan doğru eğitim desteğiyle bireyin akademik başarısı ve özgüveni önemli ölçüde artırılabilir.
Disleksi Ne Değildir?
Disleksi hakkında toplumda sıkça karşılaşılan yanlış inanışlar bulunmaktadır. Bu yanlışlar, disleksinin doğru anlaşılmasını zorlaştırmaktadır.
Disleksi Bir Zeka Geriliği Değildir
Belki de disleksiyle ilgili en büyük yanılgılardan biri de bu duruma sahip bireylerin zeka seviyelerinin düşük olduğu düşüncesidir. Oysaki bu kesinlikle doğru değildir. Disleksili bireylerin zekâ seviyeleri tıpkı diğer insanlar gibi normal, hatta bazı durumlarda normalin üzerindedir.
Çünkü bu durum beynin bilgiyi işleme süreçlerindeki farklılıklardan kaynaklanır. Öğrenme stillerini etkiler ancak zihinsel kapasiteyi asla sınırlamaz. Tarihe adını altın harflerle yazdırmış pek çok dahi ve başarılı insan disleksilidir. Albert Einstein’ın teorik fizik alanındaki çığır açan çalışmaları, Steve Jobs’ın teknoloji dünyasına yön veren vizyonu veya Richard Branson’ın girişimcilikteki sınırları zorlayan başarısı, disleksinin zekanın önünde bir engel teşkil etmediğinin en güzel örnekleri olarak karşımıza çıkmaktadır.
Disleksiyle yaşayan başka tanınmış kişileri merak edenler “Disleksisi Olan Ünlüler” başlıklı içeriğimizi inceleyebilirler.
Disleksi Tembellik veya İlgisizlik Değildir
“Çok istese okur aslında,” ya da ” Biraz gayret etse yazar,” disleksili bireylerin sıklıkla karşılaştığı cümlelerdir. Disleksili çocuklar ve yetişkinler, okuma ve yazma konusunda gerçekten yoğun bir çaba sarf eder. Fakat akranlarının kolaylıkla gerçekleştirdiği bu temel beceriler, onlar için adeta bir dağa tırmanmak gibidir.
Gösterdikleri bu çabaya rağmen beklenen sonuçları alamamak bazen onları hayal kırıklığına uğratır ve motivasyonlarını düşürebilir. Bu nedenle durumu tembellik veya ilgisizlik olarak yorumlamak onların yaşadığı gerçek zorluğu anlamamak ve haksız bir değerlendirme yapmak olur.
Disleksi Sadece Harfleri Ters Görmek Değildir
Çoğu insan, disleksiyi harfleri ve sayıları ters görme durumuyla tanımlayabiliyor ama durum hiç düşündüğü gibi değildir. Örneğin, “b” yerine “d” görmek veya “12” yerine “21” yazmak bunlardan sadece birkaçı olarak örnek gösterilebilir. Ancak disleksinin temelinde yatan sorun bu değildir.
Disleksi, öncelikle dil temelli bir öğrenme güçlüğüdür. Sorun, sesleri harflerle eşleştirmede (fonolojik farkındalık), kelimeleri parçalarına ayırmada ve bu parçaları birleştirerek okumada (kod çözme) ve okuma akıcılığında yatar. Harfleri ters görme, disleksinin sadece bir belirtisi olabilir ancak asıl mücadele, dilin yapısını anlamak ve kullanmaktır. Bu nedenle, bir göz doktorunun disleksiyi teşhis etmesi mümkün değildir, tanı, özel eğitim uzmanları ve psikologlar tarafından yapılan kapsamlı değerlendirmeler sonucunda konulur.
Disleksi Herkeste Aynı Şekilde Görülmez
Tıpkı her insanın parmak izinin farklı olması gibi, disleksi de her bireyde farklı şekillerde kendini göstermektedir. Bazı disleksili bireylerde okuma hızı ve akıcılığı daha belirgin bir sorunken, bazılarında heceleme ve yazma becerileri daha fazla zorlayıcı olabilir. Hatta bazıları okuduğunu anlamakta güçlük çekebilirken, diğerleri için bu alan daha güçlü olabilir.
Bu nedenle, “bütün disleksililer aynıdır” gibi bir genelleme yapmak doğru değidirl. Her disleksili bireyin kendine özgü güçlü ve zayıf yönleri, öğrenme stilleri ve ihtiyaçları vardır. Önemli olan bunları anlamak kişileştirilmiş eğitim programları sunmaktır. Eğitim ve destek süreçleri de bu bireysel farklılıklar göz önünde bulundurularak planlanmalıdır.
Disleksi Sadece Çocuklarda Görülmez
Disleksi genellikle çocukluk çağında fark edilen bir durum olsa da tanı almamış birçok yetişkin de bu öğrenme güçlüğüyle hayatına devam etmektedir. Çocukluklarında disleksi tanısı konulmamış veya bu durumun farkında olunmamış yetişkinler, iş hayatında, sosyal ilişkilerinde ve günlük yaşamlarında okuma ve yazma ile ilgili çeşitli zorluklarla karşılaşabilir. Bu nedenle disleksi tanısının her yaşta mümkün olduğunu ve destek almanın hiçbir zaman geç olmadığını unutmamak önemlidir.
Beyin Kendini İyileştirebiliyor
Disleksinin nörolojik temelli bir öğrenme farklılığı olduğunu artık biliyoruz. Peki, beynimizin bu farklı yapısı değiştirilebilir mi? İşte tam bu noktada “nöroplastisite” kavramı devreye girer. Beynimiz, yaşam boyu yeni bağlantılar kurabilme ve mevcut bağlantılarını güçlendirebilme inanılmaz bir yeteneğe sahiptir. Nöroplastisite olarak adlandırılan bu özellik sayesinde, doğru yöntemler ve yoğunlaştırılmış çalışmalarla disleksili bireylerin okuma ve yazma becerilerinde önemli gelişmeler kaydedilebilir. Bu kapsamda günümüzde nöro teknolojideki hızlı gelişmeler, disleksiye yönelik müdahale alanını genişletmektedir ve umut vadeden yeni kapılar açmaktadır.
Disleksi Belirtileri Nelerdir?
Disleksi belirtileri yaşa ve bireye göre değişiklik gösterebilir. En yaygın belirtiler arasında şunlar yer alır:
- Okuma sırasında harf atlama veya karıştırma
- Yazım ve imla hatalarının sık görülmesi
- Okuduğunu anlamada zorlanma
- Yavaş okuma
- Sağ-sol karıştırma
- Sözel anlatımda güçlük
Bu belirtilerin bir veya birkaçının görülmesi, uzman değerlendirmesi gerektirebilir. Disleksi belirtileri hakkında daha detaylı bilgi almak için “Disleksi Belirtileri” başlıklı içeriğimizi inceleyebilirsiniz.
Disleksi Nasıl Tanı Alır?
Disleksi tanısı uzman psikologlar, özel eğitim uzmanları ve gerektiğinde çocuk gelişim uzmanları tarafından yapılan kapsamlı değerlendirmeler sonucunda konulur. Tanı süreci yalnızca akademik başarıya bakılarak değil, bireyin okuma, yazma, dil gelişimi ve bilişsel becerileri birlikte ele alınarak yürütülür.
Bu süreçte bireyin gelişim öyküsü, aileden ve öğretmenlerden alınan gözlemler ile standartlaştırılmış değerlendirme araçları önemli rol oynar. Disleksi, başka bir nörolojik ya da duyusal problemle karıştırılabileceği için tanının uzmanlar tarafından yapılması büyük önem taşır.
Erken tanı, bireyin eğitim sürecinde ihtiyaçlarına uygun yöntemlerle desteklenmesini sağlar ve öğrenme sürecinde yaşanabilecek özgüven kaybının önüne geçilmesine yardımcı olur.
Disleksi tanısı sadece uzman değerlendirmesi ile konulabilir ancak sürece başlamadan önce bir ön değerlendirme yapmak isteyenler için faydalı bir araç bulunmaktadır.
Bağlantıdan ulaşabileceğiniz “Disleksi Ön Değerlendirme Testi”, yaşadığınız belirtilerin disleksi ile ilişkili olup olmadığını anlamaya yardımcı olabilir. Bu test uzman tanısı yerine geçmez ancak süreci başlatmak ve olası belirtileri fark etmek için iyi bir başlangıç noktasıdır.
Disleksi Olan Bireyler İçin Neler Yapılabilir?
Disleksi ile yaşayan bireyler için bireyselleştirilmiş eğitim programları temel bir gerekliliktir. Her bireyin öğrenme hızı ve yöntemi farklı olduğu için, eğitim sürecinin kişiye özel olarak planlanması öğrenme başarısını artırır.
Özellikle çoklu duyusal öğrenme yöntemleri (görsel, işitsel ve dokunsal destekler) disleksili bireylerin öğrenme sürecini kolaylaştırmaktadır. Bunun yanı sıra sabırlı, anlayışlı ve destekleyici bir eğitim ortamı, bireyin öğrenmeye karşı geliştirdiği tutumu olumlu yönde etkiler.
Ailelerin ve eğitimcilerin disleksi konusunda bilinçli olması, disleksili bireylerin yalnızca akademik değil, sosyal ve duygusal gelişimlerinin de sağlıklı şekilde ilerlemesini destekler.
Disleksi Sürecinde Dijital Destek Auto Train Brain Yaklaşımı
Disleksi ile yaşayan bireylerin öğrenme süreçleri, kişiye özel ve çoklu duyusal destek gerektirir. Bu noktada Auto Train Brain, disleksiye özgü öğrenme ihtiyaçlarını desteklemek amacıyla geliştirilmiş dijital bir eğitim yaklaşımı sunar.
Auto Train Brain, bireyin öğrenme hızına ve ihtiyaçlarına göre uyarlanabilen egzersizler ve yapılandırılmış çalışmalarla okuma, dikkat ve bilişsel becerilerin gelişimini desteklemeyi amaçlar. Bu yaklaşım, uzman desteğinin yerine geçmez, ancak eğitim sürecini tamamlayıcı bir destek olarak kullanılabilir.
Disleksi süreciyle ilgili daha net bilgi almak isteyenler için yüz yüze değerlendirme ve ücretsiz ön görüşme seçenekleri bulunmaktadır. Daha net bilgi almak için aşağıdaki görüşme seçeneklerinden size uygun olanı tercih edebilirsiniz.
→ Yüz yüze klinik öğrenme ve disleksi değerlendirmesi randevusu oluşturun.
→ Ücretsiz ön görüşme randevusu oluşturun.
